قارون د موسی علیه السلام له قومه وو او الله سبحانه تعالی ورته ډیر نوم او نښان او شتمني ورکړې وه، خو ده وویل چې دا شتمني يې پخپل مټ او پخپلې پوهې پیدا کړې ده. بنی اسرایلو چې مسلمانان وو قارون ته وویل چې پخپله شتمنۍ ډیر کبر او تکبر مه کوه او له خپل مال څخه د الله په لار کې ولګوه ځکه چې دا هر څه په تاباندې د الله انعام دی. خو ده سرغړونه وکړه او یو شمیر خلکو چې شتمنۍ او شهرت سره يې مینه درلوده قارون ولیده چې په ډیر تکبر سره يې د خپل مال او جایداد ننداره وړاندې کړه او ځان يې سینګار کړی وو نو هغوی وویل چې کاشکی يې د قارون په څیر شتمني درلودلی، په داسې ارمان کولوسره يې خپل ځان د قارون په ډله کې شامل کړ خو هغو خلکو ته چې الله سبحانه تعالی ایمان ورکړی وو او پوهیدل چې اخرت بهتره دی وویل چې ای خلکو! له داسې بیځایه دنیايي ارمانونو څخه ډډه وکړی چې بده پایله لري. دغه حالت الله سبحانه تعالی د القصص په سورة کې بیان کړی دی. رب العالمین جل جلاله فرمايي:
إِنَّ قَارُونَ كَانَ مِنْ قَوْمِ مُوسَىٰ فَبَغَىٰ عَلَيْهِمْ ۖ وَآتَيْنَاهُ مِنَ الْكُنُوزِ مَا إِنَّ مَفَاتِحَهُ لَتَنُوءُ بِالْعُصْبَةِ أُولِي الْقُوَّةِ إِذْ قَالَ لَهُ قَوْمُهُ لَا تَفْرَحْ ۖ إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ الْفَرِحِينَ، (القصص، 76).
ژباړه: ''بيشكه چې قارون دموسى له قومه وو، نو په دوی [بني اسرایلو] يې کلنکاري[سرکشي] وکړه او موږ ده ته له خزانو دومره اندازه ورکړې وه چې بيشكه كليګانې به يې په [داسې يوې] ډلې درندیدلې چې خاوندان دقوت به وو، هغه وخت چې هغه [قارون] ته دده قوم وویل [چې په غرورسره] مه خوشاليږه، [په مال ددنيا سره په ویاړ مه خوشالیږه] بيشكه چې الله خوشاليدونكي نه خوښوي''.
وَابْتَغِ فِيمَا آتَاكَ اللَّهُ الدَّارَ الْآخِرَةَ ۖ وَلَا تَنْسَ نَصِيبَكَ مِنَ الدُّنْيَا ۖ وَأَحْسِنْ كَمَا أَحْسَنَ اللَّهُ إِلَيْكَ ۖ وَلَا تَبْغِ الْفَسَادَ فِي الْأَرْضِ ۖ إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ الْمُفْسِدِينَ، (القصص، 77).
ژباړه:''او په هغه [شتمنۍ] چې تاته الله درکړې ده كور د اخرت وغواړه او دنيا له [ماله] خپله برخه مه هیروه او احسان كوه دالله [له بندګانوسره په وركړه دمال] لكه چې الله احسان كړى دى له تاسره [چې داسې ډيره شتمني يې دركړې ده] او په ځمكه كې فساد مه غواړه بيشكه چې الله فساد كوونكى نه خوښوي''.
قَالَ إِنَّمَا أُوتِيتُهُ عَلَىٰ عِلْمٍ عِنْدِي ۚ أَوَلَمْ يَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ قَدْ أَهْلَكَ مِنْ قَبْلِهِ مِنَ الْقُرُونِ مَنْ هُوَ أَشَدُّ مِنْهُ قُوَّةً وَأَكْثَرُ جَمْعًا ۚ وَلَا يُسْأَلُ عَنْ ذُنُوبِهِمُ الْمُجْرِمُونَ،(القصص، 78).
ژباړه:''[قارون خپل قوم ته] وويل بيشكه همداخبره ده چې دغه مال په هغه علم ماته راكړى شوى دى چې له ماسره دى، ايا دی [قارون] نه پوهيده چې بيشكه الله هلاك كړي دي پخوا له ده [اهل د] زمانو هر هغه څوك چې د قوت له پلوه ډيرسخت وو له دې [قارون] څخه او د [مال ياملاتړ] د راغونډولو له پلوه ډیر وو، او ګناه ګاران به ونه پوښتلى شي له گناهونوخپلوڅخه [ځكه چې الله تعالى ته مالوم دي او سزايې ورته ټاکلې ده]''.
فَخَرَجَ عَلَىٰ قَوْمِهِ فِي زِينَتِهِ ۖ قَالَ الَّذِينَ يُرِيدُونَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا يَا لَيْتَ لَنَا مِثْلَ مَا أُوتِيَ قَارُونُ إِنَّهُ لَذُو حَظٍّ عَظِيمٍ، (القصص، 79).
ژباړه:'' نو [قارون] په سینګار کې [په تکبر او غرور سره] پخپل قوم راووت، هغوكسانوچې ددنيا دغه لنډمهالی ژوند غوښتلو [په ارمان سره] وویل كاشكې چې موږ ته هم د هغې [شتمنۍ] په څیر وای چې قارون ته وركړل شوې ده بیشكه چې دی [ قارون په دنیا کې د] لويي برخې خاوند دی''.
وَقَالَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ وَيْلَكُمْ ثَوَابُ اللَّهِ خَيْرٌ لِمَنْ آمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا وَلَا يُلَقَّاهَا إِلَّا الصَّابِرُونَ،(القصص، 80).
ژباړه: ''او هغوكسانوچې پوهه وركړی شوې وه وویل چې افسوس دى تاسې ته [اى ددنياغوښتونكو] دالله ثواب ډيرغوره دى هغه چاته چې [په الله او رسول الله صلى الله عليه وسلم يې] ايمان راوړى دى او نیک عمل يې كړى دى اونه ښوول كيږي [نه وركول كيږي] دغه [نیکه خبره] خو زغم لرونکو ته [چې په تابعداری، دمصيبت پرمهال اود نفس د غوښتنو پخلاف زغم لري]''.
له دې موږ ته دا درس راکړی شوی دی چې په مال او شتمنۍ باندې باید څوک مغروره نه شي، ځکه چې مال او شتمني د الله له خوا یو چاته ورکول کېږي او په هغې باندې يې ازمیښت کوي. او عام خلک چې کله یو مغروره شتمن وګوري باید ددنیا ارمان ونه کړي کیدای شي په مفتو کې ځانونه له هلاکت سره مخامخ کړي. هر حالت کې انسان باید شکر ایستوونکی وي او د اخرت د کور د جوړولو سوچ ورسره وي. قارون ددنیا لپاره خوشاله کوله ټولې شتمنۍ سره يې الله په ځمکه کې غرق کړ .
تحقیق: عبدالحنان حبیبزید 1434 د محرم 22/23
