کتاب النکاح 620

د مېړه له مړینې وروسته د دندې (ملازمت) حکم: پوښتنه: کله چې د یوې ښځې مېړه مړ شي او هغه خپله ماموره (ملازمه) وي او د کفالت لپاره یې بل څوک نه وي، نو ایا د داسې مجبورۍ په صورت کې هغه خپلې دندې ته تللی شي؟ د کتاب او سنت په رڼا کې یې وضاحت وکړئ. ځواب: کومه ښځه چې مېړه یې مړ شي، هغه باید خپله عدت په هغه کور کې تېر کړي په کوم کې چې د مېړه په ژوند کې اوسېدله. د ابو سعید خدري رضي الله عنه له خور، فریعه بنت مالک رضي الله عنها څخه روایت دی چې هغه رسول الله صلی الله علیه وسلم ته حاضره شوه او عرض یې وکړ چې زه غواړم په "بني خدره" کې خپلو خپلوانو ته لاړه شم، ځکه زما مېړه د خپلو تښتېدلو غلامانو په لټه کې وتلی و او د "قدوم" (مدینې څخه شپږ میله لرې) په مقام کې هغوی مړ کړ، نو ځکه ما له رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه غوښتنه وکړه چې ماته خپلو خپلوانو ته د تلو اجازه راکړي، ځکه مېړه مې نه کوم کور پرېښی چې هغه یې مالک وي او نه یې نفقه (خرڅ) پرېښې ده. رسول الله صلی الله علیه وسلم لومړی اجازه ورکړه، خو کله چې زه روانه شوم او حجرې یا جومات ته ورسېدم، نو زه یې بېرته وغوښتم او ویې فرمایل: تا څه وویل؟ ما ورته ټوله کیسه بیا بیان کړه. نو هغه صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "په خپل کور کې پاتې شه ترڅو چې دې عدت پوره شي." فریعه وایي چې ما بیا په هغه کور کې څلور میاشتې او لس ورځې عدت تېر کړ. کله چې د حضرت عثمان رضي الله عنه دور راغی، نو هغه زه وغوښتلم او په دې اړه یې پوښتنه وکړه، ما ورته وویل او هغه هم د همدې مطابق پرېکړه وکړه او پیروي یې وکړه. (ترمذی، موطا مالک، ابوداؤد او نور) امام ترمذي فرمایي چې دا حدیث حسن صحیح دی او د رسول الله صلی الله علیه وسلم د ډېری اهلِ علم صحابه کرامو عمل په همدې باندې دی؛ هغوی د هغې ښځې لپاره چې عدت تېروي، دا جایزه نه ګڼي چې د مېړه له کوره د عدت له پوره کېدو وړاندې بل ځای ته ولاړه شي. امام سفیان ثوري، امام شافعي، امام احمد او امام اسحاق بن راهویه هم همدا نظر لري. که څه هم ځینو صحابه کرامو دا ویلي چې ښځه چېرته وغواړي عدت تېرولی شي، خو امام ترمذي فرمایي چې لومړۍ خبره سمه ده چې په هغه کور کې عدت تېر کړي چېرته چې د مېړه په ژوند کې اوسېدله. البته، ځینو اهلِ علمو ویلي دي چې د مجبورۍ په صورت کې د کار او دندې لپاره د ورځې له کوره وتلی شي، خو شپه به بېرته په خپل کور کې تېروي. هغوی د جابر بن عبدالله رضي الله عنه په دې حدیث استدلال کوي: "زما ترور ته طلاق ورکړل شو، هغې وغوښتل چې د خپل باغ د کجورې (خرما) مېوه راټوله کړي، نو یو کس هغه له کوره وتلو څخه منعه کړه او ورټله یې. هغه رسول الله صلی الله علیه وسلم ته ورغله، هغه صلی الله علیه وسلم ورته وفرمایل: هو، لاړه شه خپلې کجورې راټولې کړه، کېدای شي چې ته ترې صدقه ورکړې او کومه نېکي وکړې." (صحیح مسلم، ابوداؤد او نور) دوی وایي چې په دې حدیث کې مطلقې ښځې ته د ضرورت په وخت کې له کوره د وتلو اجازه ورکړل شوې، نو د مېړه د مړینې عدت لرونکې ښځه هم په همدې قیاس کېدای شي. د دې تائید د مجاهد تابعي له اثر څخه هم کېږي چې د احد په ورځ ډېر کسان شهیدان شول، مېرمنې یې رسول الله صلی الله علیه وسلم ته راغلې او ویې ویل: "یا رسول الله، موږ د شپې له خوا د وېرې او وحشت احساس کوو، نو غواړو چې د یوې بلې ښځې کره شپه تېره کړو او کله چې سهار شي خپلو کورونو ته راشو." نو رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "تاسو چې له چا سره غواړئ خبرې اترې وکړئ، خو کله چې د خوب وخت شي نو هره ښځه دې خپل کور ته لاړه شي." (بیهقي) له همدې امله معلومېږي چې ښځه د مجبورۍ په وخت کې د کار او دندې لپاره له کوره وتلی شي، خو شپه به په خپل کور کې تېروي.