لمونځ 468
د ماشوم په غوږ کې اذان
د ماشوم په غوږ کې اذان سوال: کله چې د مسلمانانو په کور کې ماشوم وزېږي، د هغه په ښي غوږ کې اذان او د کيڼ غوږ کې تکبیر ویل کېږي. آیا د رسول الله صلی الله علیه وسلم له کوم صحیح حدیث څخه دا کار ثابت دی؟ ځواب: د ليکوال د علم تر حده، په دې اړه هیڅ صحیح مرفوع حدیث نشته. په دې اړه درې روايتونه وړاندې کېږي، خو د اعتبار وړ نه دي. 1. د ابو رافع رضي الله عنه روايت: دی ویلي يې دي: ما رسول الله صلی الله علیه وسلم وليدل چې کله فاطمه رضي الله عنها حسن بن علي رضي الله عنه وزېږاوه، نو رسول الله صلی الله علیه وسلم د هغه په غوږ کې اذان وکړ. (ترمذي، ابواب الأضاحي 1514؛ ابوداود 5105) خو د دې روایت په سند کې "عاصم بن عبیدالله" دی، چې نږدې ټول محدثین یې په ضعف متفق دي. حافظ ابن حجر په التلخیص الحبیر (کتاب العقيقة، رقم 1985، ج 4/368 ط جدید) کې لیکلي: د دې روایت ټول دار و مدار په عاصم بن عبیدالله دی، او هغه ضعیف راوي دی. د عاصم په اړه د نورو خبرو لپاره وګورئ: تهذیب التهذیب (ج 3/ص 35–36). 2. د عبدالله بن عباس رضي الله عنهما روايت: ویل کېږي چې نبي صلی الله علیه وسلم د حسن بن علي رضي الله عنهما د ولادت پر ورځ د هغه په ښي غوږ کې اذان وکړ او په کيڼ غوږ کې اقامت. (سلسله ضعیفه 1/331؛ ارواء الغلیل 4/401) ځينو دا روايت د ابو رافع د روايت د شاهد په توګه راوړی. که څه هم امام بیهقي دا روایت ضعیف بللی، خو په حقیقت کې دا موضوع دی، ځکه په دې سند کې "محمد بن یونس الکدیمي" دی. د هغه په اړه امام ابن عدی ویلي: دا د روایتونو په جوړولو تورن دی. امام ابن حبان ویلي: ده له زرو څخه زیات روایتونه جوړ کړي دي. همدارنګه موسی بن هارون او قاسم المطرز هم د هغه تکذیب کړی دی (میزان الاعتدال 4/74). امام دارقطني هم هغه ته د روایتونو د جعل تهمت ورکړی دی. نو ځکه دا روایت موضوع دی او د شاهد په توګه د اعتبار وړ نه دی. برسېره پر دې، د کدیمي استاد او د هغه د استاد استاد هم ضعیف دي. 3. د حسین بن علي رضي الله عنهما روايت: له نبي صلی الله علیه وسلم څخه مرفوع روایت شوی: "هغه څوک چې ماشوم وزېږي، د هغه په ښي غوږ کې اذان او په کيڼ غوږ کې اقامت ووایي، نو (ام الصبیان) په نوم ناروغي به ماشوم ته زیان ونه رسوي." (شعب الإیمان 8619) خو د دې سند په منځ کې "یحیی بن العلاء الرازي" دی، چې کذاب (دروغجن) راوي دی. پایله: د ماشوم په غوږ کې اذان او اقامت ویل د نبي صلی الله علیه وسلم له هیڅ صحیح روایت څخه ثابت نه دي. والله أعلم
