لمونځ 471

(سهوه سجده) پوښتنه: که کوم لمونځ کوونکی د بې خبرۍ له امله د څلور رکعته لمانځه په ځای پنځم رکعت ته ولاړ شي، او هغه ته د قیام په حالت کې یاد شي چې زه په پنځم رکعت کې یم، نو ایا سمدستي دې تشهد ته کښېني، که دې هماغه رکعت له رکوع او سجدو سره پوره کړي، بیا دې سلام وګرځوي؟ د حنفي فقهې موقف خو معلوم دی چې څنګه یاد شي، سمدستي دې د تشهد لپاره کښېني، که هر حالت کې وي. مهرباني وکړئ واضح فتوی تحریر کړئ، الله جل جلاله به اجر درکړي. (محمد اسحاق ) ځواب: عبدالله بن مسعود رضي الله عنه روایت کوي چې رسول الله صلی الله علیه وسلم د ماسپښین لمونځ پنځه رکعته وکړ. خلکو وویل: ایا لمونځ زیات شوی دی؟ رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: څه زیات شوی؟ صحابي وویل: تاسو پنځه رکعته لمونځ وکړ. بیا نبي صلی الله علیه وسلم د سلام وروسته دوه د سهوې سجدې وکړې. (صحیح البخاري، کتاب السهو، باب اذا صلی خمسا 1226، صحیح مسلم، کتاب المساجد، باب السهو في الصلاة 572، ابوداؤد 1/390، ترمذي 2/423) --- د علماوو اقوال: ۱. د امام نووي رحمه الله وینا: امام نووي رحمه الله د دې حدیث په شرح کې لیکلي: په دې حدیث کې د امام مالک، امام شافعي، امام احمد او د سلفو او خلفو د جمهور علماوو لپاره دلیل دی، چې که څوک په تېروتنه کې یو رکعت زیات کړي، د هغه لمونځ باطل نه کېږي. ۲. د امام ابو حنيفه رحمه الله وینا: امام ابو حنیفه رحمه الله او د کوفې علماوو ویلي: که څوک په تېروتنه یو رکعت زیات کړي، د هغه لمونځ فاسد کېږي، او اعاده یې لازمه ده. که څلورم رکعت کې تشهد ته کښېناست، بیا یې پنځم زیات کړ، نو د هغه رکعت سره دې یو بل رکعت زیات کړي، څو دا دوه رکعته نفل شي. ځکه چې سلام ویل واجب نه دی، او د لمانځه د وتلو لپاره هر داسې عمل کفایت کوي چې د لمانځه منافي وي. خو که څلورم رکعت کې د تشهد لپاره کښېناستلی نه وي، نو لمونځ یې باطل دی. ځکه د بقدر تشهد کښېناستل واجب دی، او هغه پرېښود. خو پورته حدیث د دې ټولو خبرو رد کوي، ځکه چې نبي کریم صلی الله علیه وسلم نه د پنځم رکعت څخه بیرته ستانه شول، او نه یې ورسره بل رکعت زیات کړ چې جفت شي. (شرح صحیح مسلم 5/55، دارالکتب العلمیة بیروت) ۳. د امام خطابي رحمه الله وینا: امام خطابي رحمه الله فرمایي: په دې باب کې د اهل علمو اختلاف دی. د دې حدیث د ظاهر په اساس ډېرو محدثینو لکه علقمه، حسن بصري، عطاء نخعي، زهري، مالک، اوزاعي، شافعي، احمد بن حنبل او اسحاق بن راهویې ویلي چې د پنځم رکعت په زیاتېدو سره لمونځ نه فاسد کېږي. سفیان ثوري ویلي: که لمونځ کوونکی په څلورم رکعت کې تشهد ته نه وي کښېناستی، نو زما خوښه دا ده چې اعاده وکړي. امام ابو حنیفه رحمه الله ویلي: که په څلورم رکعت کې د بقدر تشهد کښېناستلی نه وي، او پنځم رکعت یې تر سجدو ورساوه، نو لمونځ یې فاسد دی، او باید له سره یې وکړي. او که په څلورم رکعت کې کښېناستی وي، نو د هغه لمونځ پوره دی. پنځم رکعت نفل ګڼل کېږي. باید ورسره بل رکعت زیات کړي، بیا تشهد وکړي، سلام وګرځوي، او دوه د سهوې سجدې وکړي. خو امام خطابي رحمه الله وایي: د سنتو پیروي غوره ده. د عبدالله بن مسعود رضي الله عنه دا حدیث دومره قوي سند لري، چې د کوفې خلکو تر دې غوره سند نه لري. --- له پورته وضاحت څخه څرګندیږي: که یو څوک په تېروتنه د څلور رکعته لمانځه په ځای پنځم رکعت زیات کړي، د هغه لمونځ باطل نه کېږي. هغه ته یوازې سجدې سهوې کول واجب دي، او لمونځ یې صحیح کېږي. د زیاتوالي د موقف لپاره هېڅ قوي دلیل نشته. د نورو تفصیل لپاره وګورئ: تحفة الاحوذی 2/425–426، بیروت نیل الاوطار، د سجود السهو ابواب، ص 569 وګورئ