لمونځ 519

د جمعې او اختر عید د يو ځای راتګ په صورت کې د جمعې د لمونځ رخصت سوال: که د عید په ورځ جمعه هم راشي، نو ایا د جمعې د لمانځه رخصت شته؟ ځواب: که د عید ورځ د جمعې په ورځ سره یو ځای شي، نو د عید لمونځ ادا کول لازم دی، خو د جمعې د لمانځه په اړه اختیار شته؛ یعنې څوک کولای شي د جمعې لمانځه ته ولاړ شي، او څوک چې نه غواړي، هغه پرې رخصت لري. حضرت ایاس بن ابی رملخ الشامی رضي الله عنه وايي: «زه حاضر وم، چې معاویه بن ابی سفیان رضي الله عنه له زید بن أرقم رضي الله عنه څخه وپوښتل: ایا تا د رسول الله صلی الله علیه وسلم په زمانه کې داسې ورځ لېدلې ده چې دواړه عیدونه (یعنې د جمعې ورځ او د عید الفطر یا عید الاضحی ورځ) یو ځای راغلي وي؟ هغه وویل: هو، ما لیدلي دي. نو معاویه رضي الله عنه وپوښتل: رسول الله صلی الله علیه وسلم په هغه ورځ څه وکړل؟ زید رضي الله عنه وویل: نبي کریم صلی الله علیه وسلم د عید لمونځ ادا کړ او د جمعې په اړه یې رخصت ورکړه او وفرمایل: > “څوک چې غواړي، جمعه دې ادا کړي، او څوک چې نه غواړي، پرې دې پاتې شي.” (سنن ابی داود) حضرت ابن عمر رضي الله عنهما څخه روایت دی: «د رسول الله صلی الله علیه وسلم په زمانه کې دوه عیدونه سره یو ځای راغلل، رسول الله صلی الله علیه وسلم خلکو ته د عید لمونځ ادا کړ، بیا یې وفرمایل: > “څوک چې د جمعې لمونځ کول غواړي، را دې شي، او څوک چې نه غواړي، پاتې دې شي.”» (سنن ابن ماجه) همدارنګه علي بن ابی طالب رضي الله عنه فرمایي: «یو وخت دوه عیدونه سره یو ځای راغلل، نو هغه وویل: > “څوک چې غواړي، د جمعې لمونځ دې وکړي، او څوک چې غواړي په خپل کور کې ناست پاتې شي، پاتې دې شي.”» (مصنف عبدالرزاق) شرعي حکم له دغو احادیثو څخه څرګنده شوه چې: که د عید ورځ او د جمعې ورځ سره یو ځای شي، نو د عید لمونځ ادا کول لازم دی، خو د جمعې لمونځ اختیاري ګرځي. یعنې څوک چې غواړي، د جمعې لمونځ دې وکړي، او څوک چې نه غواړي، هغه پرې رخصت لري، خو د ماسپښین لمونځ (ظُهر) به ادا کوي که جمعې ته نه ځي. --- ماخذونه: سنن ابی داود سنن ابن ماجه مصنف عبدالرزاق