عقايد378

( د امام اسماعيل دهلوي د کلام دوام له کتاب تقوية الإيمان نه، د ابو الحسن الندوي له ژباړې سره) (دا دواړه نظرونه) (۱) له هغو ځانګړتياوو څخه دي چې الله تعالی هغوی ته ورکړي او له نورو یې ځانګړي کړي دي؛ نو هغوی په کائناتو کې تصرف نه کوي، مګر د الله په اجازه او خوښۍ. نو زموږ غږ کول هغوی ته، او له هغوی مرسته غوښتل، اصلاً دا الله ته غږ کول او له الله مرسته غوښتل دي، ځکه چې هغوی له الله سره ځانګړی مقام او منزلت لري، کوم چې بل چاته نه دی ورکړل شوی. الله د خپل سلطنت واک هغوی ته ورکړی، او هغوی ته یې واک ورکړی چې د هغه په مخلوق کې حکم وچلوي. هغوی څه چې وغواړي هغه کوي، غوڅوي او ټينګوي، هغوی زموږ شفاعت کوونکي دي د الله په وړاندې، او زموږ استازي دي د الله سره. نو څوک چې د دوی په نزد مقبول شي، او په دوی کې مقام پیدا کړي، هغه به د الله په نزد هم منزلت ولري، او هر څومره چې د چا معرفت له دوی سره زيات شي، هغومره به يې معرفت له الله سره هم زيات شي... او داسې نور باطل تأويلونه او بې‌اساسه دلایل، چې الله تعالی هېڅ دليل پرې ندی نازل کړی. (۲) د دې افکارو تر شاه حقيقت: د دې ټولو تر شا راز دا دی چې دغه خلک د الله کلام (قرآن) او د هغه د رسول احاديث تر شا غورځولي دي، او خپل ناقص عقلونه يې هغه ځای کې شامل کړي دي چې عقل ته پکې هیڅ ځای نه وي. هغوی افسانې او مشهوره کیسې نيولې دي، هغه چې نه د صحيح تاریخ پر بنسټ ولاړې دي او نه هم د شرعي نقل پر بنسټ. هغوی پر خرافاتي روايتونو احتجاج کوي. --- (۱) د اصلي نسخې عبارت "فهما" دی، خو سم يې ښايي "فهو" وي. (۲) د مصنف دا عبارت – لکه څنګه چې ژباړن ابو الحسن الندوي یادونه کوي – پکې یو ډول تناقض او ګډوډي ښکاري؛ ځينې ځایونه وايي: موږ باور لرو چې هغوی د الله مخلوق دي، بنده‌گان دي، بیا بل ځای وايي: الله تعالی هغوی ته یو ډول قدرت او واک ورکړی، او هغوی ته غږ کول د الله غږ کول دي، بیا وروسته بیا وايي دا خبرې باطلې تأويلات او بې‌اساسه دلایل دي... دا ټول انتقالات د واضح توپير او نښانې پرته راغلي، چې لوستونکی پرې نه پوهېږي دا د چا خبرې دي یا د چا په اړه دي، نو الله دې مرسته وکړي.