عقايد388

او اما کوم چې د توحید الالوهيه دی نو دا توحید ځینو داسې خلکو رد کړی دی چې هوښیاران وو، خو عقل یې صرف د درک کولو لپاره و، نه د هدایت او لارښوونې لپاره. لکه د قریشو مشرکان، چې هغوی د توحید ربوبیت پوره منلی و، خو د توحید الالوهيه منکران شول، او د الله تعالی ترڅنګ یې نور معبودان جوړ کړل. او دا هماغه توحید دی چې د همدې لپاره انبیا علیهم السلام را لېږل شوي دي، او د همدې لپاره اسماني کتابونه نازل شوي دي. الله تعالی فرمایي: ﴿وَمَا أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِكَ مِن رَّسُولٍ إِلَّا نُوحِيَ إِلَيْهِ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنَا فَاعْبُدُونِ﴾ [الأنبياء: ۲۵] ژباړه: موږ له تا نه مخکې هېڅ داسې رسول نه دی لېږلی مګر دا چې موږ ورته وحي کړې چې: "بل معبوده نشته مګر زه، نو یوازې زما عبادت کوئ." او اما د اسماء او صفاتو توحید: مسلمانانو په ټولیزه توګه دا منلی دی، خو د مسلمانانو له ډلې ځینې فرقو – یعنې هغوی چې د توحید الالوهيه او توحید ربوبیت اقرار کوي – د اسماء او صفاتو له توحیده ځینې برخې رد کړي دي. په دوی کې ځینې خلک هغه صفات بالکل ردوي (تعطیل کوي)، او ځینې نور یې د مخلوق په شان ګڼي (تشبیه ورکوي). له همدې امله، خلک د اسماء او صفاتو په باب درې ډوله دي: ۱. مشبهه (ممثله): هغه کسان چې د الله صفات د مخلوقاتو په شان ګڼي. ۲. معطله: هغه کسان چې د الله صفات ردوي. ۳. اهل حدیث او اهل سنت: هغه کسان چې د الله صفات د هغه له شان سره مناسب مني، بې له تشبیه او تعطیل څخه. نو له همدې امله علماوو ته اړینه شوه چې توحید پر دغو دریو برخو ووېشي، تر څو خلکو ته څرګنده کړي چې څوک د توحید په دې بابونو کې حق پر ځای دی، او څوک ورڅخه منحرف شوی دی. له همدې امله، د اسلامي امت حالت دا دی چې: ټول امت، که اهل سنت وي یا اهل بدعت، تر هغه وخته مسلم ګڼل کېږي چې بدعت یې تر کفر پورې نه وي رسېدلی. دغه ډلې د توحید ربوبیت او توحید الالوهيه اقرار کوي، خو د الله د اسماء او صفاتو په باب کې یې خورا زیات اختلاف کړی، او په پراخ ډول یې پکې بېلارۍ کړي دي. نو له همدې امله، علماء رحمهم الله اړ شول چې د اسماء او صفاتو په باب کتابونه ولیکي، او د حق لاره خلکو ته څرګنده کړي، چې دا لیکنې یې ځینې لنډې دي، ځینې منځنۍ، او ځینې اوږدې – تر څو حق د مؤمنانو په زړونو کې ټینګ شي. او دا رساله هم له همدغو هڅو څخه یوه ده، . کتاب: شرح عقيدة اهل السنة والجماعة